วัดพระธาตุหริภุญชัย วรมหาวิหาร

วันนี้อยากพาผู้อ่านไปเที่ยวจังหวัดที่อยู่ติดๆ กับจังหวัดเชียงใหม่ นั้นคือจังหวัดลำพูน หรือในอดีตเป็นอาณาจักรหริภุญชัย เมืองแห่งพุทธศาสนามานานกว่าพันปีที่ยิ่งใหญ่ เราไปไหว้สาบารมีพระธาตุคู่บ้านคู่เมืองหริภุญชัย วัดพระธาตุหริภุญชัย วรมหาวิหาร เป็นพระอารามหลวงชั้นเอก แรกสร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 1651 ในรัชสมัยพระเจ้าอาทิตยราช ต่อมาได้รับการบูรณะต่อเติมมาอย่างต่อเนื่องทั้งในอาณาจักรล้านนา จนกระทั่งถึงปัจจุบันตามลำดับ สำหรับสิ่งที่น่าสนใจภายในวัดแห่งนี้ ได้แก่

ซุ้มประตูก่ออิฐถือปูนประดับลวดลายวิจิตรสวยงาม ซึ่งเป็นฝีมือของช่างโบราณสมัยศรีวิชัย มีลักษณะแบบซุ้มยอดเป็นชั้น ๆ เบื้องหน้าซุ้มประตูประดับสิงห์ใหญ่คู่หนึ่งยืนเป็นสง่าอยู่ด้านหน้า

วิหารหลวง เป็นวิหารหลังใหญ่มีพระระเบียงรอบด้าน และมีมุขออกทั้งด้านหน้าและด้านหลัง เป็นวิหารที่สร้างขึ้นใหม่แทนวิหารหลังเก่า ซึ่งถูกพายุพัดพังทลายไปเมื่อ พ.ศ. 2466 วิหารหลวงใช้เป็นที่บำเพ็ญกุศล และประกอบศาสนากิจทุกวันพระ 

พระบรมธาตุหริภุญชัย เป็นพระเกศบรมธาตุบรรจุในโกศทองคำ ประดิษฐานในพระเจดีย์ เจดีย์แบบล้านนาไทยแท้ๆ ที่ลงตัวสวยงาม ประกอบด้วยฐานปัทม์ แบบฐานบัวลูกแก้ว ย่อเก็จ ต่อจากฐานบัวลูกแก้วเป็นฐานเขียงกลมสามชั้น ตั้งรับองค์ระฆังกลม บัลลังก์ย่อเหลี่ยม มีสัตติ- บัญชร (รั้วเหล็กและทองเหลือง) 2 ชั้น สำเภาทองประดิษฐานอยู่ประจำรั้วชั้นนอกทั้งทิศเหนือ และทิศใต้ มีซุ้มกุมภัณฑ์ และฉัตรประจำสี่มุม และหอคอยประจำทุกด้านรวม 4 หอ บรรจุพระพุทธรูปนั่งทุกหอ

พระสุวรรณเจดีย์ ตั้งอยู่ทางขวาของพระบรมธาตุ สร้างขึ้นโดยพระนางปทุมวดี อัครมเหสีของพระเจ้าอาทิตยราช ภายหลังเมื่อสร้างพระธาตุฯ เสร็จ พระสุวรรณเจดีย์องค์นี้เป็นรูปแบบพระปรางค์สี่เหลี่ยม เป็นเจดีย์ที่มีลักษณะการก่อสร้างแบบเดียว กับ เจดีย์สี่เหลี่ยมหรือเจดีย์กู่กุด ที่วัดจามเทวี ฝีมือช่างละโว้มีพระพุทธรูปประจำซุ้ม ฝีมือและแบบขอมหลงเหลือให้เห็นอยู่บ้าง ยอดพระเจดีย์มีทองเหลืองหุ้มอยู่ ภายใต้ฐานชั้นล่างเป็นกรุบรรจุพระเปิม ซึ่งเป็นพระเครื่องชนิดหนึ่ง

หอไตรหรือหอธรรม ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ขององค์พระธาตุหริภุญชัย เป็นสถานที่เก็บรักษาคัมภีร์พระไตรปิฎก สร้างเป็นอาคารสองชั้น ชั้นล่างก่ออิฐถือปูน ชั้นบนเป็นอาคารเครื่องไม้ ตัวอาคารหอไตร ตั้งอยู่บนฐานขนาดใหญ่ ซึ่งมีบันไดขึ้นทางด้านหน้า สองข้างบันไดมีสิงห์โตหินประดับที่หัวเสา ตัวอาคารหอไตรชั้นล่างที่ก่อด้วยอิฐถือปูนมีประตูทางเข้าทางเดียว ส่วนชั้นบนเป็นเครื่องไม้ทำเป็นบันไดนาคเล็กๆ ตั้งอยู่ด้านหน้าบนประตูทางเข้าชั้นล่าง ตัวอาคารมีการประดับด้วยไม้แกะสลักปิดทองประดับกระจกอย่างสวยงาม มีมุขทั้งด้านหน้าและด้านหลัง หลังคาลดชั้นประดับด้วยช่อฟ้าใบระกาหางหงส์หลังคามุงด้วยแผ่นดีบุก

หอระฆัง ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือขององค์พระธาตุหริภุญชัย เป็นหอสำหรับแขวนระฆังและกังสดาลขนาดใหญ่ ด้านบนแขวนระฆังขนาดใหญ่ และชั้นล่างห้อยกังสดาลขนาดใหญ่ กังสดาลนี้หล่อขึ้น ในวัดพระสิงห์เมืองเชียงใหม่เพื่อไว้เป็นเครื่องบูชาพระธาตุหริภุญชัย

พระบรมธาตุแห่งนี้นับเป็นปูชนียสถานอันสำคัญยิ่งในล้านนาไทยมาตั้งแต่สมัยโบราณ ในวันเพ็ญ เดือน 6 ของทุกปีจะมีงานนมัสการ และสรงน้ำพระธาตุหริภุญชัย หากผู้อ่านได้มีโอกาสได้มาเยือนนครหริภุญชัย ไม่อยากให้พลาดมาสักการะวัดพระบรมธาตุคู่บ้านคู่เมืองหริภุญชัยแห่งนี้